The post SAYDAM YENİAY first appeared on Tiyatro, Tiyatro Oyunları, Tiyatro Sanatçıları, Tiyatro Metinleri.

The post SERAY GÖZLER first appeared on Tiyatro, Tiyatro Oyunları, Tiyatro Sanatçıları, Tiyatro Metinleri.

The post ALİ İPİN first appeared on Tiyatro, Tiyatro Oyunları, Tiyatro Sanatçıları, Tiyatro Metinleri.

The post CİHAN ÜNAL first appeared on Tiyatro, Tiyatro Oyunları, Tiyatro Sanatçıları, Tiyatro Metinleri.

Erenköy Kız Lisesi’ni birincilikle bitirdiğinde babası “Bu memleketin mektepli sanatçıya ihtiyacı var,olabiliyorsanız olunuz.”der ve Macide Tanır için tiyatronun yolu açılır.Hiçbir hazırlık yapmadan hatta ne hazırlaması neye çalışması gerektiğini bilmeden Galatasaray Lisesi’nde yapılan sınava girer ve aralarında Carl Ebert’in de olduğu hocalar tarafından konservatuvara kabul edilir.Valizini aldığı gibi Ankara’nın yolunu tutar ve uzun yıllar oradan kopamaz.Konservatuvarı sınıf atlayarak bitirir,1943 yılında profesyonel olarak Ankara’da sahneye çıkar.

Okul hayatı boyunca hep çok çalışmış,başarılı olmuştur.Yeteneği,çalışması ve disiplini onu Macide Tanır yapacaktır.Roller gelir,hiçbir zaman tam memnun olmaz,hep inceler,irdeler,düşünür,denemekten ve düşündüğünü söylemekten çekinmez.Başarısını şansına,güzelliğine bağlamaya çalışanlar olur ama o bildiği yolda hiç eğilip bükülmeden yürümeye devam eder.Tiyatronun tiyatro,sanatçının sanatçı olduğu zamanlarda Macide Tanır’ın değeri seyirci tarafından çok geçmeden anlaşılır.Rol aldığı oyunlar kapalı gişe sahnelenir,tiyatro önlerinde kuyruklar oluşur.Bu ilgi başını döndürmez,eksik yapmanın,hakkını verememenin endişesiyle kendi kendini eleştirir durur.

Genç,güzel bir oyuncu iken hep kendinden büyük kadınları canlandırır.Bundan da hiç şikayet etmez,aksine memnundur,”O kadınlar olmasaydı ben olmazdım” der.Mış gibi yapmaya karşıdır.Ne gerekiyorsa gözünü kırpmadan yapar.Dünya’ya tiyatro penceresinden bakar,gördüğü,duyduğu her şeyde tiyatroya dair izler arar.Bir uçak yolculuğunda ciddi bir tehlike atlattığında bile kendini düşünmez,sakin kalıp böyle bir rol oynarsam diye düşünüp o durumda bile içinde bulunduğu durumdan tiyatro için çıkarımlar,gözlemler yapar.
Dünyanın Düzeni,Öteye Doğru,Nora,Hortlaklar,Kanlı Düğün,Altın Göl,Kibarlık Budalası,Gölge Ustası oynadığı oyunlardan yalnızca birkaçı.Devlet Tiyatrosunda 50’yi aşkın oyunda rol alır ve kimselere nasip olmayacak bir şekilde herkes tarafından hep beğenilir,ayakta alkışlanır.Belki de bu ülkede bütün insanların üzerinde anlaştığı,hiçbir çelişkiye düşmediği tek şey Macide Tanır’ın çok iyi bir oyuncu olduğudur.

Macide Tanır ile aynı oyunda olmak bir oyuncu için şanstır çünkü kendisiyle birlikte sahnedekileri de alır yükseltir.Onun tiyatro aşkına ve saygısına bütün oyuncular da saygı duyar.Karşılarında kim olduğunun bilinciyle yaklaşırlar.Tiyatronun cadısı derler onun için ama bunun nedeni ne kapris ne huysuzluktur.Tek derdi vardır onun en kıymetlisi tiyatroya ve seyircisine hak ettiği değeri verebilmek.Her koşul altında rolünü ve oyunu düşünür.Bunu da yıllar sonra “Tepemdeki sanatçı Macide rahat bırakmıyor,hiçbir şeyi doyasıya yaşayamadım.”diyerek itiraf eder ama bunda en ufak bir pişmanlık yoktur,o her duyguyu tiyatroyla bütünleştirir,harmanlar.Aksi mümkün değildir.

Bir rol için,tek bir kelime için günlerce düşünür,inceler,araştırır.En iyisini bulana kadar dener.İçine sinmediği sürece çatışmaktan,doğruyu aramaktan çekinmez.Kimi zaman tek bir kelime için günlerce kafa yorar kimi zaman kostüm olur tek derdi.Tek bir şey bile huzursuz ettiyse oynadığı oyunların orijinal metinlerini bulur,karşılaştırır ya da beden dilini yanlış yansıtmamak için bir doktorun kapısında bulur kendisini.

Başarılarla dolu sanat hayatında hiç unutulmayan oyunlarından biri Ağaçlar Ayakta Ölür olur.Seyircinin yoğun ilgisine birbirinden önemli isimlerin olumlu eleştirileri eklenir ve yılın sanatçısı ödülünü alır.Bu da daha pek çoklarını alacağı ödüllerden sadece bir tanesidir.
Oyunlarıyla Anadolu’yu dolaşıp seyirciyle buluşurken gidemediği,göremediği seyirciye de radyo sayesinde ulaşmıştır.Radyo tiyatrosu,arkası yarınlar,seslendirmeler sayesinde sesi de ismi kadar bilinir olmuştur.

Eleştirmenlerin,seyircilerin verdiği değeri çok emek verdiği kurumdan daha doğrusu bürokrasiden göremez Macide Tanır.Hakszlığa karşı gelmiş,korkusuzca yanlışın üzerine gitmiş,mücadele etmiştir ama belki de en büyük haksızlık kendisine yapıldığında yapılacak bir şey kalmamıştır.Bir türlü hazırlanamayan,çıkarılamayan yasa nedeniyle 1985 yılında istemeye istemeye emekli olmak zorunda bırakılmıştır.”Bana artık tiyatro yapma diyorlar,bana artık nefes alma diyorlar”diyerek sessiz ve derin tepkisini ortaya koymuştur.

Tiyatrodan sonra Yer Demir Gök Bakır,Yengeç Sepeti,Cumhuriyet gibi sinema filmleri ve Baharın Bittiği Yer,Şehnaz Tango gibi televizyon çalışmalarıyla devam eder hayatına.Titizliği ve tecrübesi kendisini burada da gösterir.Çoğu zaman dudak bükülen televizyon dizilerinde doğru ekip,iyi bir senaryo olduğunda hele bir de Macide Tanır gibi bir oyuncu olduğunda ortaya nasıl bir işçıktığını herkes görür.Bu işin bir faydası da tiyatro günlerine yetişememiş gençlerle Macide Tanır’ın oyunculuğunu tanıştırmasıdır.

Devlet Tiyatrosu kapılarını Macide Tanır’a kapatmıştır ama yeni kurulan Tiyatro Kare ve Nedim Saban ikna etmiştir yeniden sahneye çıkmak için.Ankara’dan İstanbul’a geliş,uzun bir aradan sonra tekrar sahneye çıkacak olma Macide Tanır’ı heyecanlandırdığı kadar seyirci ve basının da ilgisiyle karşılaşmıştır.Oyun ilk günden büyük ilgi görmüş,özlem dolu seyirci her oyunda salonu doldurmuştur.İki yıl boyunca sahnelenen bu oyundan sonra Macide Tanır bir daha sahneye çıkmamıştır.

Aldığı teklifleri bir türlü kabul edemez,değişen çalışma koşullarını ve değerlerini kendine yakıştıramaz.Elini eteğini ne hayattan ne sanattan çekmemiştir.Çok farkında olmasak da hepimizin hayatına bir şekilde girmiş,yolumuzu aydınlatmaktadır.Türk Tiyatrosu anlatılacaksa onun adı geçmeden,onu tanımadan hiçbir şey söylenemez.Emeğini,sevgisini,bir ömrünü tiyatroya adamıştır.

Ödülleri

1961-62 Basının tiyatro sanatçıları arasında yaptığı anket – Yılın Sanatçısı (Ağaçlar Ayakta Ölür)

1964-65 Basın-İş Sendikası – Yılın Sanatçısı (Dünyanın Düzeni)

1968-69 Sanatsevenler Kurumu En İyi Oyuncu (Kıl Payı)

1973-74 Sanatsevenler Kurumu – En İyi Oyuncu (Yanlışlık)

Sanat Kurumu – En İyi Oyuncu (Gölge Ustası)

1988 Kültür Bakanlığı – Jüri Özel Ödülü

1988 Şehir Tiyatroları – Yılın Sanatçısı

1988 Hürriyet Gazetesi – Yılın Sanatçısı

1989 Kadınlar Birliği -En Başarılı Sanatçı

1990 Mersin Kültür ve Sanat Şenliği Onur Ödülü

1990 Sanat Kurumu – Yılın Sanatçısı

1991 Devlet Sanatçısı

1992-93 Avni Dilligil Onur Ödülü – Müziksiz Evin Konukları

1992-93 İtalyan Kültür Bakanlığı – Adelaide Ristari Ödülü

1993 Ses-Der Ödülü

1993-94 İstanbul Milletlerarası Lions Kulübü Ödülü

1996 Yarım Asır Sahnede – Altın İğne

1996 Lions Yönetim Çevresi Ödülü

1996-97 ÇASOD Ödülü

1997 Nisa Serezli-Tolga Aşkıner Ödülü

1998 Kadınlar Birliği Şişli Şubesi Cumhuriyetin 75. Yılı Ödülü

1998 Mimoza Dergisi – 75 Yılda 75 Kadına Ödül

Rol aldığı bazı oyunlar

Dünyanın Düzeni

Öteye Doğru

Keçiler Adası

Nora

Hortlaklar

Kılpayı

Kanlı Düğün

Ağaçlar Ayakta Ölür

Altın Göl

Gölge Ustası

Günden Geceye

Ecinniler

Faust

Kibarlık Budalası

Filmografisi

1987 Yer Demir Gök Bakır

1989 Baharın Bittiği Yer

1994 Cadı Ağacı

1994 Yengeç Sepeti

1996 Şehnaz Tango (TV Dizisi)

1996 Kurtuluş

1998 Cumhuriyet

Kaynak:Tiyatronun Cadısı(Macide Tanır-Bilgi Yayınevi),Yusuf Eradam(Arşivi)
Yazan: Mehmet BOZKIR

The post MACİDE TANIR first appeared on Tiyatro, Tiyatro Oyunları, Tiyatro Sanatçıları, Tiyatro Metinleri.

Konservatuvar sınavına rahatsızlığı nedeniyle giremeyince, bir hafta sonra hazırladığı iki parça ile sınava tekrar katılmış ve kazanmıştır. Gökçer’in konservatuvarda ikinci yılında, Avrupa’da II. Dünya Savaşı iyice yoğunlaşır. Almanya’da Hitler’in sanatı Nazi ideolojisi doğrultusunda güdümleyen baskı rejimi birçok öncü ve aydın sanatçının ülkeyi terk etmesine neden olur. Ülkeden ayrılanlar arasında Carl Ebert’de vardır. Ebert tekrar Türkiye’ye gelir ve konservatuvardaki derslere başlar. İlk sahne dersinde öğrencilerden, bir sonraki ders için iki parça hazırlamalarını ister. Cüneyt Gökçer bu ders için, Suç ve Ceza’dan Raskolnikof, Romeo ve Juliet’den Paris’i hazırlar. Carl Ebert, Cüneyt Gökçer’in sunduğu bu rolleri çok beğenir ve Gökçer sınıfın en gözde öğrencisi olur. 1942 yılında Devlet Konservatuvarı Tiyatro Yüksek Bölümü`nden mezun olur.

Muhsin Ertuğrul, Devlet Tiyatrosu ve Operası genel müdürlüğüne atanır. 1 Ekim 1949’da Büyük Tiyatro, Ahmet Kutsi Tecer’in Köroğlu Destanı ile resmen açılır. Gökçer’in bu oyundaki rolü Köroğlu’dur. Aynı sezonda, daha önce tatbikat sahnesinde Onikinci Gece’yi sahneye koyan Renato Mordo’nun yönettiği Faust’ta Mephisto’yu oynar.

Yönetmen ve oyuncu olarak sanatında olgunlaşması 1954 ile 1958 yılları arasında Muhsin Ertuğrul’un ikinci Devlet Tiyatrosu müdürlüğüne rastlar. Muhsin Ertuğrul’un Devlet Tiyatrosu müdürlüğünden istifası üzerine, yerine Cevat Memduh Altar getirilir. Altar zamanında Gökçer, bilgi ve deneyim için Avrupa’ya gönderilir. Almanya, Avusturya, İngiltere ve Fransa’nın ‘Oldwich’, ‘Commedia Française’, ‘Thalia Theater’ gibi önemli sanat merkezlerinde yönetmen yardımcısı olarak çalışır. Ünlü yönetmenlerin ve sanatçıların provalarını izleme olanağını bulur.

25 Ağustos 1958’de Muhsin Ertuğrul’dan yaş haddi nedeniyle boşalan Devlet Tiyatrosu müdürlüğüne atandığında 38 yaşındadır. Bu görevi bir yıl arayla 1983’e kadar 23 yıl boyunca sürdürmüştür. Gökçer yöneticiliği süresince repertuar politikasının belirlenmesi ve uygulanmasında önemli bir aşama olarak, Batı Tiyatrosunun başyapıtlarının yanı sıra daha fazla Türk tiyatro eserine yer verilmesini gerekliliğini savunur. Bu amaçla yerli oyun yazarlarını teşvik eder. Refik Erduran, Cahit Atay, Güngör Dilmen Kalyoncu, Yıldırım Keskin, Recep Bilginer, Necati Cumalı, Aziz Nesin, Oktay Arayıcı, Yaşar Kemal, Turan Oflazoğlu, Orhan Asena gibi oyun yazarlarının eserleri Gökçer döneminde seyirciyle buluşur.

Muhsin Ertuğrul döneminde çalışmaları başlatılan, tiyatronun yaygınlaşması politikası sürdürülür. Ankara merkeze bağlı olarak turnelerle varlığını sürdüren İstanbul, Adana, İzmir ve Bursa Devlet Tiyatrolarında yerleşik kadrolara geçilir. Gökçer’in yönetici olarak en büyük başarısı, 23 yıl boyunca Devlet Tiyatrolarını ve sanat politikasını, Türkiye’de sürekli değişimlerle devinen, çok önemli kriz dönemleri yaşayan siyaset dünyasının dışında tutması olmuştur.

Gökçer’in Devlet Tiyatrosu genel müdürlüğüne atandığı o yıllarda opera ve bale Devlet Tiyatrosu’na bağlıdır. 1959 yılında Opera-Bale Devlet Tiyatrosu’ndan ayrılsa da, 1960 yılında tekrar birleşir ve bu durum 1966 yılına kadar devam eder. Gökçer tiyatronun yanı sıra opera ve bale sanatlarının gelişmesi için de önemli çalışmalar yapar. Müzik konusunda İtalyan, koreografi konusunda ise İngiliz hocalardan, özellikle ‘Dame Ninetto de Valois’`den yararlanarak bu bölümlerde yeni gelişme imkânları sağlar.

1963 yılında Devlet Tiyatroları’nda ilk müzikalin sahnelenmesini sağlar. Ünlü Amerikalı konuk yönetmen Todd Bolender, Oliver D. Kingsley’in “Kiss Me Kate” adlı müzikal komedisini sahneye koyar. Bu müzikalde “Fred Graham” rolünü Gökçer oynar.

1962-1963 sezonunda başka bir konuk yönetmen Fransız Jean Mercure, Moliere’in Don Juan’ını sahneye koyar. Gökçer Don Juan’ı oynar. 1967 sezonunda ise başka bir konuk yönetmen İtalyan Maurizio Scapporo, Pirandello’nun IV. Henry adlı oyununu sahneler. 1955 – 1956’dan sonra ikinci kez Henry rolünü yorumlayan Gökçer, Scapporo’non rejisinde unutulmaz rollerinden birini ortaya koyar ve oyun 3 sezon boyunca sergilenir. Yugoslavya’nın çeşitli şehirlerine turneler yapar. Pirandello’nun yüzüncü doğum yılı için Venedik’e davet edilir. IV.Henry’nin Türk, Yugoslav ve İtalyan basınında reji ve oyunculuktaki başarısından övgüyle sözedilir.

1983 yılında 23 yıldır sürdürdüğü Devlet Tiyatrosu genel müdürlüğünden ayrılır. Bu konuyla ilgili şu açıklamayı yapar: “İdarecilik ayrı bir görevdir, gelir geçer. Ben her şeyden önce sanatkârım, rejisörüm, aktörüm. Sanatıma devam edeceğim.”

1985 yılında aldığı profesörlük unvanı ile Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü başkanlığı ve öğretim üyeliği görevine devam eder. Prof. Dr. Cüneyt Gökçer, 1998 – 1999 öğretim yılında kuruluş çalışmalarını yürüttüğü Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi Tiyatro Bölümünde eğitime başlar ve Tiyatro Bölümü başkanlığına getirilir.

Cüneyt Gökçer 23 Aralık 2009 tarihinde Ankara da tedavi gördüğü hastanede solunum yetmezliği nedeniyle 89 yaşında ölmüştür.

wikipedia

The post Cüneyt Gökçer first appeared on Tiyatro, Tiyatro Oyunları, Tiyatro Sanatçıları, Tiyatro Metinleri.